VISITORS

Rih Dil: Mizo Hnam Inzawmna Leh Thlarau Chawlhna Hmun

 

1. Thuhma

Mizo hnam nunah Rih Dil hian hmun pawimawh tak a luah a. Khawvel hmun hrang hranga Dil awmte aiin Mizo tan chuan a hlu bik em em a ni. He dil hi Myanmar (Burma) ram chhung, Chin State-ah a awm a, Mizoram nena inrihna Zokhawthar atanga mel khat (1.6 km) vela hla a ni. A len zawng hi acre 20 vela zau a ni a, a pianhmang hi 'lungphu' (heart shape) ang deuh a ni.

2. A Pianhmang Leh Tui Awm Dan

Rih Dil hi tui tling pangngai (lake) a ni a, mahse a danglamna em em chu tui luhna (inlet) leh tui chhuahna (outlet) hmuh tur a awm miah lo hi a ni. Amaherawhchu, a tui hi a thiang em em reng a, thlasik laia tui a lo tlem deuh chang pawhin a bawlhhlot ngai lo.

3. Thawnthu Leh Thurochhiah

Rih Dil lo piang dan chungchangah hian Mizo thawnthu hlui tak "Rih-i leh Thangi" chanchin sawi loh a thei lo.

  • Rih-i Leh Thangi: Thawnthu chuan Rih-i hian a nau Thangi kha a hmangaih em em a. A nau a thih hnuah khawngaih takin a thlarau kha tiahmuau-ah a chantir a, a hnuah tui-ah a lo chang ta a ni, an ti. Hei hi Rih Dil lo pian dan nia an sawi tlangpui a ni.

4. Thlarau Kalna 'Mitthi Kawng'

Mizo hluite rin dan (traditional belief) chuan, mi a thih hian a thlarau chu Rih Dil-ah hian a kal hmasa ber thin.

  • Hringlang Tlang: Rih Dil chhak deuhva tlang awm hi 'Hringlang Tlang' an ti a. Tah hian mitthi thlarau chuan khawvel thil a thlir let a, a chhungte a thlir vawng vawng thin an ti.

  • Rih Dil Leh Pialral: Rih Dil a thlen hian thlarau chuan Dil tui chu a in a, khawvel a hriatna zawng zawng a bo ta thin a ni. Chutah 'Mitthi Khua' emaw 'Pialral' emaw panin a kal ta thin tih a ni.

5. Culture Leh Hnam Inzawmna

Zopa nunah Rih Dil hi hmun thianghlim leh hmun pawimawh a ni a. Hmasang atangin hla tam takah phuah a ni a, Mizo tlawmngaihna leh huaisenna nen pawh a inzawm tlat. Myanmar leh India rama Mizo awmte min phuar khawmtu pakhat a ni bawk.

6. Tourism Leh Tun Lai Dinhmun

Tuna kan khawvelah chuan Rih Dil hi tlawh hlawh tak (Tourist spot) a ni tawh a. Mizoram atang pawhin nitin mi tam takin an tlawh thin.

  • A mawi dan: A vela tlangte leh Dil tui dumpawl ruih mai hian mit a tlung em em a.

  • Ramri Buaina: Tun hnaia Myanmar rama buaina vang hian tlawh a harsa deuh chang a awm a, mahse Mizo thinlungah erawh a hmun a sawhnghet reng a ni.


Mizo hnam rinna (tradition) leh thawnthu-ah chuan Rih Dil leh Mitthi Khua hi a inzawm tlat a. Hmasang Mizo nunah chuan thih hnu hian thlarau hian zinna kawng thui tak a nei thin a, chu zinna kawngah chuan Rih Dil hi chawlhna pawimawh ber a ni.

A hnuaiah hian he 'Thlarau Zinna Kawng' chanchin hi chipchiar zawkin i lo en ang u:

1. Hringlang Tlang (Khawvel Thlir Letna)

Mi a thih hian a thlarau chu a chhuak a, Hringlang Tlang a han thleng hmasa ber thin. He tlang hi Rih Dil thlang deuhva awm a ni a. Tah hian thlarau chuan khawvel lam a han thlir let a, a kalsan tak a chhungte leh a thiante kha a han thlir vawng vawng thin an ti. A la khuaingaih em avangin a lung a chhia a, khawvel lam let leh a chak em em thin a ni.

2. Rih Dil: Hriatna Paihthlakna

Hringlang Tlang atanga a chhuk hnuah Rih Dil a va thleng a. Mizo hlui rin dan chuan:

  • Rih-hnim: Dil kamah hian hnim pakhat 'Rih-hnim' (a hming dang chuan Lunglo Hnah) a awm a. Thlarau chuan chu hnah chu a hmawm a.

  • Lunglo Tui: Chutah Dil tui (Lunglo Tui) chu a han in a. Chu tui a in zawh veleh chuan khawvel hriatna, a chhungte a ngaihna leh a lunglenna zawng zawng kha a lo reh ta vek thin a ni. Tah chuan huaisen takin khawvel hriatna tel miah lovin hmalam a pan thei ta thin.

3. Mitthi Kawng Leh Thil Thleng Dangte

Rih Dil a pelh hnu hian 'Mitthi Khua' panin kawng a zawh tan a, kawng lakah hian thil hrang hrang a tawk thin:

  • Lungloh tui hnu-a tui dang: Thlarau chuan hriatna a paih hnuah tui dang 'Hrilo tui' a in leh a, chu chuan thlarau kha a tichak a ni an ti.

  • Pawlpa: Kawng lakah hian Pawlpa a lo awm a. Pawlpa hian puitling, khawvela 'Hlamzuih' ni lo chin chu rali-in a lo vawm thin. Mahse, khawvela 'Thangchhuah' leh mi huaisen, 'Ai-u' nei tawhte chu a vawm ve thiang lo an ti.

4. Mitthi Khua leh Pialral

Zinna kawng a zawh thui hnuah Mitthi Khua a thleng ta a.

  • Mitthi Khua: Hei hi mi pangngai zawng zawngte kalna hmun a ni a. Tah chuan an hlim ve em em tho a, mahse retheihna leh hahna tlem a la awm ve deuh thin an ti.

  • Pialral: Hei erawh chu mi bik, 'Thangchhuah' leh mi huaisente chauh kalna hmun a ni a. Pialralah chuan buh leh bal, sa leh thlai a tam em em a, engmah thawh ngai lovin nuam takin an awm tawh thin tih a ni.


Mizo thawnthu-ah chuan Rih Dil hi "Khawvel leh Mitthi Khua Inrina" a ni a. Khawvel mite tana thlarau chawlhna leh, mitthite tana pialral panna kawngkhar pawimawh tak a ni. He rinna hian Mizo hnam nunah thihna min hmachhawn tir dan leh, unau leh chhungkaw inhmangaihna a hlut zia a tarlang chiang em em a ni.


No comments:

Post a Comment

Lo comment ve rawh le.

Scientist hmingthang leh an thil hmuhchhuah te

  Khawvel Scientist Hmingthang Top 50 No. Scientist Hming Thil hmuhchhuah / Hnathawh ber 1 Isaac Newton Laws of Motion leh Gravity 2 Albert ...