Huan neih leh thlai chin hi mahni intodelhna kawng pawimawh tak a ni a. Mizo ram boruakah hian thlai tam tak a chin theih a, a hlawhtlinna thuruk chu a hun (season) hriat leh lei (soil) enkawl thiam hi a ni.
Huan a thlai chi hrang hrang chin dan tlangpui chu hengte hi an ni:
1. Lei Buatsaih (Soil Preparation)
Thlai i tuh hmain lei kha a tha tawk em tih enfiah rawh.
Leitha (Manure): Ar ek, vawk ek, emaw bawng ek (a tawih tawh) lei nen pawlh hlawm la, ni tlemte pho phawt rawh.
Lei tih phut: Lei kha i cho phut tur a ni a, tui tlin lohna turin 'drainage' tha tak siam rawh.
2. Thlai Chin Hun Bi (Seasonality)
Mizo ramah chuan season hnihah kan then thei tlangpui:
Thal (Feb - May): Hmarchar, bawkbawn, bean, vaimim, leh hmarchapui chi chin a hun.
Favang (Sept - Nov): Iskut, antam, broccoli, cabbage, leh thlai hnah hring (winter crops) chin a hun thung.
3. Thlai chi hrang hrang chin dan bik
Hmarcha & Bawkbawn: A chi kha tui no-ah darkar 12 vel chiah hmasa la, 'seedling tray' emaw bawm tlem-ah phul hmasa rawh. A lo tova hnah 4-5 a neih hnuah huanah sawn (transplant) chauh tur a ni.
Bean leh Vaimim: Hengte hi chu an chi kha lei-ah inchak 1-2 a thukah phum (direct sowing) tawp tur a ni. An inkâr kha fit 1-2 vel ni se a tha.
Antam & Thlai hnah: A chi kha i phul (scatter) hnuah lei tlemtein i vawm khat leh ang. An lo to hnim lutuk chuan a tlem then (thinning) a ngai thin, chutilochuan an thau thei lo vang.
4. Tui leh Ni (Water & Sunlight)
Ni: Thlai tam ber hian nitin darkar 6 tal ni (sunlight) an mamawh.
Tui: Zing emaw tlaiah tui pe thin la, a hnahah pe lovin a zung (root) lamah pe hram rawh. Hei hian 'fungus' natna lakah a veng thin.
5. Natna laka ven dan (Natural Pesticides)
Thlai hrik leh natna lakah hian 'Chemical' hman nghal loh tur a ni.
Thuruk: Nimbu tui emaw, sawntlung leh purunvar tui (Ginger-Garlic spray) hian thlai hrik tam tak a umbo thei.
6. Khuar leh Hnim (Mulching & Weeding)
Thlai bulah hnim a lo tam chuan thlai chakna tur an lo eisak thin. Chuvangin hnim thlawh fai (weeding) ziah tur a ni. Pawl (straw) emaw hnah rova thlai bul khuat (mulching) hian lei tui-hnai a vawng nung a, hnim a tito tlemtir bawk.
No comments:
Post a Comment
Lo comment ve rawh le.