Social media (Instagram, Facebook, Tinder, etc.) kalphungah hian hmelhriat loh nen inbiak leh inhmauh hi thil thleng fo a ni tawh a. Mahse, i hmuh hma hian mahni invenhimna (safety) hi ngaihpawimawh ber tur a ni.
Hetiang hian inhmauh hma leh inhmauh laiin fimkhur rawh:
1. Inhmuh hmain finfiahna nei rawh
Social media-a an thlalak leh an nihna kha a tak lo a ni thei.
Video Call: Inhmuh hmain vawi khat tal video call-in inbe rawh u. Hei hian a thlalak leh a hmel a tak a ni em tih a finfiah thei.
Research: Google-ah emaw, social media dangah emaw an hming han 'search' chhin la, thil rinhlelhawm (fake profile) an nih leh nih loh en rawh.
2. Hmun vantlang (Public Place) thlang rawh
A vawi khatna atan chuan mi tamna hmun thlang ziah rawh.
Hmun fal, a in (house), emaw motor chhungah te inhmuh loh tur a ni.
Coffee shop, restaurant, emaw park mi an tamna hmun kha a him ber.
3. Mi tu emaw tal hrilh rawh
I kalna tur hmun leh i hmuh tur mipa/hmeichhia hming leh phone number kha i thian rin ber emaw, i chhungte emaw hrilh rawh.
I phone-a "Live Location" kha i thian hnenah thawn la, i haw hma chu 'on' reng rawh.
4. Mahni thlirna (Instinct) ring rawh
I inbiak lai khan i rilruah "He pa/nu hi a rinhlelhawm tlat" tihna i neih chuan inhmuh tlat loh tur a ni. I rilru (gut feeling) kha a dik duh viau thin.
5. Inthlah tir nghal suh
I vawi khat inhmuhnaah i in thleng inthlah tir nghal loh a him. In i thlen hunah i mahniin emaw, taxi-in emaw haw la, i him tih i thian hrilh rawh.
Fimkhur tur zual:
Sum leh pai: Inhmuh hmaa sum lo dil che an nih chuan scammer an ni duh viau.
Alcohol/Drugs: I in tur (drink) kha kalsan miah suh. Mi hmuh lohva thil telh a awlsam em em.
Summary: Safety first! Inhmuh hmaa mahni invenhimna i ngaihtuah hmasak kha 'over' a ni lo va, i hlutna leh i himna i ngaihpawimawh zawk vang a ni.
Online dating emaw, inhmel-hriat thar hlim hian mahni inven nan 'Red Flags' (thil rinhlelhawm leh hlauhawm thleng thei hriat lawkna) hi hriat a pawimawh em em. Heng a hnuaia mite hi i kawppui thar (date) lakah i hmu a nih chuan fimkhur viau rawh:
1. Inlaichinna vawm hmanhmawh lutuk (Love Bombing)
In hriat hlim atanga "Ka hmangaih che," tih leh, "Nangmah hi i ni, innei nghal mai ang," ti thut thut te hi rinhlelhawm an ni duh. Hei hi mahni thu-muala mi dah tumna (manipulation) a ni thei.
2. Thik thu chhia leh Inthunun tumna (Control)
I thian kawm te a thik a, i phone min entir rawh a tih tlat chuan.
Khawiah nge i awm? Tunge i hmuh? tih minit 5 dan zela a zawt reng che a nih chuan.
I thuamhnaw hak tur leh i hmelhmang a sawisel fo a nih chuan.
3. I "No" a zah loh chuan (Boundaries)
I thil duh loh emaw, i nuam tih loh zawng i sawi a, chu chu zawm luvin a nawr lui tlat che a nih chuan chu chu 'red flag' lian tak a ni. Khum laiah a ni emaw, thil dangah a ni emaw, consent (remtihna) a zah loh chuan nakinah phei chuan a hlauhawm duh hle.
4. Dawt sawi fo leh Thuruk neih
A sawi tawh leh a hnu-a a sawi a inan leh si loh te, a nun hluia thil thleng a zep tlat te hi rinhlelhawm a ni. Mi rintlak chu a sawi leh a tih a inang reng thin.
5. Mi dang laka a nungchang (Treatment of others)
Restaurant-a waiter-te laka a thinrim vak vak a, emaw i hmuh loh laia midang a zah loh em em chuan, nakinah i lakah pawh a nungchang a lo chhuak thuai ang.
Healthy Relationship (Inlaichinna Hrisel) tlem han tarlang thung ila:
Zah tawnna: I duhdan leh i ngaihdan an zah thiam.
In-rinna: Phone check sek ngai lo khawpa in-rintawn.
Support: I hlawhtlinnaah an hlimpui che.
Thurawn: I taksa leh rilru hriselna kha thil dang zawng aiin a pawimawh zawk. 'Red Flag' i hmu a, i rilru-in nuam lo a tih tlat (gut feeling) chuan chu inlaichinna atang chuan in-thiarfihlim hma kha a finthlak ber.
No comments:
Post a Comment
Lo comment ve rawh le.