Naupang luhlul leh thuawih lo enkawl hi nu leh pa tan chuan thil hahthlak tak a ni thei. Mahse, luhlulna hi naupang puitling tak, mahni ke-a ding thei tura an puitlinna tur "strong will" (chhelna) bul tanna a ni thei tih hriat a pawimawh.
Naupang enkawl dan fing leh hlawhtling deuh deuh kawng 7-te chu:
1. Inbiakna (Communication) titha rawh
Naupang luhlulte hi thu pek (order) aiin inbiakna (discussion) an duh zawk thin.
Tih dan: "Va inbual nghal rawh" tih aiin, "I inbual hnuah hian eng nge kan tih ang? Lehkhabu kan chhiar ang em ni?" tiin zawt zawk rawh.
Ngenna: I thu sawi zawm turin i ngen (request) a ni tih an hriat hian an "ego" a tlawm hma bik thin.
2. Thlang tur pe rawh (Give Choices)
An duhthlanna i zahsak tih an hriat hian an luhlulna a tlahniam thin.
Entirnan: "Thawmhnaw i thlak a ngai," ti lovin, "He kawr pawl hi nge i duh ang a, a hring hi?" tiin thlan tur pe rawh. A eng zawk pawh thlang se, i duh chu an "thawmhnaw thlak" a ni tho a ni.
3. Inremna siam (Negotiation)
Naupang fing takte hian inremna siam an thiam hle.
Tih dan: "I homework i zawh hma chu i infiam thei lo" tih aiin, "Homework i zawh hnuah minute 20 i infiam dawn nia," tiin thutlukna siam rawh. Hei hian an hlawh chhuah (reward) a ni tih an hriatna a tichak thin.
4. Thinrim loh tum hram rawh
Nu leh pa i thinrim a, i au a nih chuan naupang chuan chu chu "dik" emaw tiin an rawn au ve leh thin.
Step: I thinrim viau a nih chuan minute 5 vel dangah kal la, i rilru a lo daih hnuah bia rawh. I aw ki a hniam (calm) poh leh an thuawihna a sang zawk thin.
5. "Hremna" aiin "Zirna" (Natural Consequences)
Sual vanga vawp emaw, hrem emaw aiin, an thil tih pawi zia an hriat theih nan an thil tih "result" hmuhtir rawh.
Entirnan: Chaw ei duh lova an luhlul a nih chuan, chawhmeh kha la sawn la, a hnu deuhva an lo rilruat hian chaw a awm tawh lo tih hriattir rawh. Hei hian an thil tih vanga "riltam" an nih zia a zirtir ang.
6. Thil tha an tih hian fak hram rawh
Kan hrem peih viau lai hian an thil tha tih kan haider fo thin.
Tih dan: Thu an awih chhun emaw, an luhlul loh deuh laiin "I fel hle mai, i chet dan hian min tihlim khawp mai," tiin fak rawh. Hei hian "thil tha tih" hi nu leh pa nena inlaichinna thlentu a ni tih a hriat chhuahtir thin.
7. Inlaichinna (Connection) ngaihpawimawh ber tur
Naupangin luhlulna an hman hian "min ngaihsak rawh" an tihna a ni fo.
Nitin hun bi bik (Special Time) siam la, an duh zawng tak infiamnaah i telpui thin dawn nia. In inkara inhmangaihna a ngheh chuan thuawih an awlsam bik hle.
Nu leh Pa tana pawimawh: Naupang luhlul takte hi puitlin hnuah hruaitu (leader) titha tak an ni duh hle. Chuvangin, an luhlulna chu thap hlawm lovin, "dik zawng" (positive direction) a hruai tum zawk rawh.
No comments:
Post a Comment
Lo comment ve rawh le.