Digital thiamna a san rual hian pawisa inthawn (Online Transaction) hi a awlsam tawh hle a, mahse fimkhur loh erawh chuan kan account-a pawisa zawng zawng darkar khat pawh tling loah a bo vek thei a ni. GPay (Google Pay) leh PhonePe hman laia hacker leh scammer laka i him nan heng thil 5-te hi hre reng rawh.
E-wallet Hman Laia Fimkhur Tur Pawimawh Zual 5
He checklist hi i chhungte leh i thiante tan pawh a tangkai em em dawn a ni.
1. QR Code Scan-in Pawisa a 'Recieve' Theih Loh
He thil hi scammer-te hmanraw lar ber a ni.
Hriat tur: Miin "Pawisa ka lo thawn dawn che, he QR code hi scan rawh" an tih chuan hnar nghal rawh.
Rule: Pawisa thawn dawn chauhvin QR code scan leh UPI PIN chhut luh a ngai. Pawisa dawn (receive) dawnin scan a ngai lo a, PIN chhut luh a ngai bawk lo.
2. Screen Sharing App Hman Fimkhur
Hacker-te hian "Customer Care" angin an rawn bia che ang a, i phone-a harsatna siamtha turin AnyDesk emaw TeamViewer ang chi app download turin an hrilh ang che.
A hlauhawmna: Heng app-te hian i phone screen kha hacker-te hmuh theihin a siam a. I UPI PIN i chhut luh laite an lo hmu vek thei tihna a ni. Customer care tak takin screen share an dil ngai lo che.
3. 'Request Money' Spam Lakah Fimkhur Rawh
GPay leh PhonePe-ah hian mi dangin pawisa 'Request' na an rawn thawn thei che a.
Scam: "You have won ₹5,000 Cashback" tih ang reng message-in a rawn zui thin. "Pay" tih i hmeh a, i PIN i chhut rual khan i account atangin pawisa a chhuak nghal ang.
Tih tur: I hriat ngai loh hnen atanga 'Request' a rawn luh chuan "Decline" hmet nghal rawh.
4. UPI PIN leh OTP Mi Hrilh Ngai Suh
He thil hi chu kan hriat lar tawh a ni a, mahse mi tam tak kan la chesual fo thin.
Bank hnathawk emaw, GPay agent emaw pawhin i OTP leh UPI PIN an dil ngai lo che. Miin "Verification atan i OTP kha lo sawi rawh" an tih chuan scammer an ni nghal tih hria rawh.
5. Public Wi-Fi-ah Transaction Ti Suh
Dawra i kal laiin emaw, Airport-ah Free Wi-Fi i hman chuan i GPay leh PhonePe hmang suh.
A chhan: Public Wi-Fi hi hacker-te tan i data (password leh PIN) lo 'intercept' (lo ruk) a awlsam bik a ni. I mobile data (4G/5G) ngei kha hmang zawk rawh.
E-wallet Security Checklist
| Thil Tih Tur | A chhan |
| App Lock Siam | I phone mi dangin an hman pawha an luh loh nan. |
| UPI Limit Siam | Ni khata pawisa chhuak thei zat bituk (Set limit) rawh. |
| SMS Alert Check | Pawisa a chhuah apianga SMS i dawn leh dawn loh check rawh. |
| Official App Chauh | Play Store/App Store atanga download chauh hman tur. |
Tlipna
Online-a pawisa kan hman hian "Fimkhurna" hi kan 'Security' ášha ber a ni. Tu hnenah mah i PIN hrilh lo la, hriat loh link leh QR code scan suh.
No comments:
Post a Comment
Lo comment ve rawh le.