Lu na (Headache) hi kan nitin nuna harsatna kan tawh zingah a hluar ber pawl a ni a. Mi tin hian lu na hi kan nei vek tawh ngei ang. Mahse, lu na zawng zawng hi a inang vek lova, a chhan leh a nat dan a in-ang lo hle thin. Lu na chi hrang hrang leh a chhan te chipchiar takin i lo thlir ang e.
1. Tension Headache (Rilru hah leh chauhna vanga lu na)
He lu na hi a hluar ber a ni a. Lu a lo na thut lovin, muangchangin a lo awm thin.
A nat dan: Lu pum hian thil engemaw hruia tawn tawt ang maiin a na tawt up up thin. Mit hnuai leh hrawk bawr vel thlengin a na thei.
A chhan: Rilru hah (stress), chauhna, mut tlem, leh thil ngaihtuah nasat lutuk vang a ni tlangpui.
Enkawl dan: Chawlh hahdam, tui in tam, leh rilru tihhlim hian a chhawk hma hle.
2. Migraine (Lu lehlam na)
Migraine hi chu lu na satliah aiin a na zawk a, darkar tam tak atanga ni hnih thum hial a daih thei thin.
A nat dan: Lu lehlam chauh hi a dawt (pulsing) hian a na duh hle. A na a chhuah dawn hian hmuh fiah loh (aura), luak chhuak, leh eng leh ri hriat hrehawm tihna a awm fo thin.
A chhan: Thisen dawt danglamna leh thluak chhunga "chemicals" thlak danglam vang a ni. Thil thlum/thau ei nasat, rim na tak hriat, leh hormone danglam (hmeichhiaah) hian a tichhuak duh hle.
Enkawl dan: Thim leh reh laia mut hahdam a ngai a, doctor rawnin damdawi bik ei a ngai fo thin.
3. Cluster Headache (Mit bawr na)
He lu na hi a na vawrh a, mipaah a hluar bik hle. "Cluster" kan tih chhan chu hun bi nei takin (entirnan: chawlhkhat chhung nitin) a lo chhuak thin vang a ni.
A nat dan: Mit lehlam vel hi hriauva chhun ang maiin a na a. Mit a lo sen a, tui a lo tling a, hnap a lo tui bawk thin.
A chhan: Thluak chhunga "Hypothalamus" thununna hna a buai vanga ni tlangpui. Zu in leh meizial fawh hian a tichhuak duh hle bawk.
Enkawl dan: Oxygen pek emaw, damdawi bik (nasal spray/injection) hian a chhawk hma thei.
4. Sinus Headache (Hnaphnah vanga lu na)
Hnaphnah (Sinus) a vung emaw, hrik a luh (infection) emaw hian a lo awm thin.
A nat dan: Hmai bawr, mit hnuai, leh hnar bul vel a tawt a, i kun hian a na zual thin.
A chhan: Hritlang, allergy, emaw sinus infection vang a ni.
Enkawl dan: Hnaphnah tifai turin damdawi (Antibiotics/Decongestants) ei a ngai thin.
5. Hormone Headache (Hmeichhe harsatna vanga lu na)
Hmeichhe hormones (estrogen) danglam vanga lo awm a ni a.
A nat dan: Migraine ang deuhin a na tawt a.
A chhan: Thla bi (period) neih dawnah, naupai laiah, emaw nau venna damdawi (pills) ei vangin a lo awm thin.
6. Caffeine Headache (Thingpui/Coffee vanga lu na)
Caffeine hi lu na chhawk nan hman a ni thin a, mahse a heh lutuk tan chuan a hlauhawm thung.
A chhan: Nitin coffee no 4-5 in thin i nih a, i in loh thut chuan i thluak-a thisen dawt a lo in-expand a, lu a na thin. Hei hi "Caffeine Withdrawal" kan ti a ni.
7. Rebound Headache (Damdawi ei nasat vanga lu na)
Hemi hi a mak hle. Lu na chhawkna damdawi (painkillers) i ei nasat lutuk chuan, i thluak hian damdawi a rinchhan tawh a, damdawi i ei loh rualin lu a lo na leh nghal thin.
Engtikah nge Doctor hmuh tur?
Lu na zawng zawng damdawi-ina kalpui a ngai lo, mahse a hnuaia mite hi a thleng a nih chuan Emergency a ni thei:
Lu a na thut (Thunbolt headache) a, i dam chhunga i lu na ber a nih chuan.
Lu na nena khawsik sang, nghawng khawng (stiff neck), leh luak chiam a awm chuan.
Lu na nena tawng fiah loh, taksa lehlam che thei lo, emaw mit fiah loh a awm chuan (Stroke a ni thei).
Lu i sawh hnu-a i lu a nat chuan.
Lu na tam tak hi kan nundan (mut tlem, tui in tlem, rilru hah) vanga lo awm a ni a. I lu a nat changin damdawi ei nghal mai lovin, tui no hnih in la, tlem han chawl hmasa phawt rawh.
A bengvar thlak e
ReplyDelete