Khawvel Indopui II-na (World War II) hi mihring chanchina indopui rapthlak leh lian ber a ni a. He indona hian khawvel kalphung a thlak hlawk a, ram tam tak a tichhia a, mihring maktaduai tam tak nunna a la a ni. A hnuaiah hian a bul tanna atanga a tawp thlengin, a tlangpui leh a pawimawh zualte tawi leh fiah takin kan thlir dawn nak lai a ni.
1. Indona Bul Tanna (1939)
Khawvel Indopui I-na zawha Treaty of Versailles ziah khan Germany ram chu a hrem nasa hle a. Hei hian Germany mipui zingah lungawi lohna nasa tak a thlen a. Adolf Hitler leh Nazi Party te chuan chu lungawi lohna chu remchangah lain, thuneihna an rawn la ta a ni.
September 1, 1939: Germany-in Poland a luhchilh (invade) ta a. Hei hi Indopui II-na bul tanna dik tak a ni.
Response: Britain leh France chuan Germany lakah indona an puang nghal a.
2. Inzawmkhawm Pawl Pahnih (Axis vs Allies)
He indonaah hian khawvel ramte chu pawl pahnihah an in-then a:
Axis Powers: Germany (Adolf Hitler), Italy (Benito Mussolini), leh Japan (Emperor Hirohito).
Allied Powers: Great Britain (Winston Churchill), Soviet Union (Joseph Stalin), USA (Franklin D. Roosevelt), leh France.
3. Europe Runa Leh 'Blitzkrieg' (1940-1941)
Germany chuan 'Blitzkrieg' (Lightning War) hmanraw hmangin Europe ram tam tak a la zung zung a. Denmark, Norway, Netherlands, leh Belgium te a lak hnuah, June 1940-ah France a tlu ta a ni.
Britain chauh chu Axis-ho hmachhawn turin Europe-ah a bang ta a. Hitler chuan Britain lak tumin vanlam atangin Battle of Britain a thawk a, mahse Britain thlawhna (RAF) te an lo tang em em a, Germany-in a la thei ta lo a ni.
4. Indona A Darh Zau (1941)
Kum 1941 hi indona inher danglamna kum a ni:
Operation Barbarossa: Hitler chuan inremna thuthlung bawhchhia-in Soviet Union (Russia) a va bei thut a. Hei hi a hnu lama a fapa tlukchhiatna tur a ni ta.
Pearl Harbor: December 7, 1941 khan Japan-in USA navy chawlhhmun Pearl Harbor a va bei a. Hemi hnu hian USA chu Allies-ho lama tangin indonaah a lo lut ve ta a ni.
5. Indona Inher Danglam Dan (1942-1944)
Russia ram chhungah Battle of Stalingrad (1942-43) a thleng a. Germany sipaite an hneh loh tak avangin hei hi Axis-ho tlukchhiat tanna (turning point) a ni.
D-Day (June 6, 1944): Allies sipaite chuan France rama Normandy luipui ralkhat atangin Germany bei turin an pen chhuak a. Hei hian Europe zalenna bul a rawn tan ta a ni.
6. Germany Tlukchhiatna leh Japan tlawmna (1945)
May 1945: Soviet Union sipaite chuan Berlin (Germany khawpui) an lut a, Hitler-a’n mahni a in-thah hnuah Germany chu a tlawm (surrender) ta a. He ni hi Europe-ah chuan V-E Day (Victory in Europe) tiin an lawm thin.
Atom Bomb: Japan a la tlawm ve loh avangin, USA chuan khawvel chanchina atom bomb hmasa ber leh hnuhnung ber chu Hiroshima (Aug 6) leh Nagasaki (Aug 9) khawpui chungah a thlak ta a.
August 15, 1945: Japan chu a tlawm ta a, Indopui II-na chu a tawp ta tak tak a ni.
7. Indona Nghawng Leh Hriat Tur Pawimawh
The Holocaust: Nazi-ho chuan Juda (Jews) maktaduai 6 chuang ramsa ang maiin Concentration Camp-ah an tihlum a. Hei hi mihring chanchina thil rapthlak ber pakhat a ni.
United Nations (UN): Indona ang chi a thlen leh tawh loh nan ram hrang hrang inzawmkhawmna UN a lo piang ta a ni.
Cold War: USA leh Soviet Union te chu khawvela thiltithei ber (Superpowers) an lo ni a, kum tam tak chhung 'Cold War' (Indona puan si lohva in-epna) a lo awm phah a ni.
8. Chhiatna Zat (Casualties)
He indonaah hian mihring 70 million atanga 85 million inkar velin nunna an hloh nia hriat a ni a. Ram hmasawnna tam tak kum 50 vela a hnungtalh phah bawk a ni.
A khaikhawmna
Khawvel Indopui II-na hian mihringte chu inremna hlutna min hriat chhuahtir a. Ram leh ram in-unauna leh in-biakpawhna a pawimawh zia min zirtirtu a ni.
No comments:
Post a Comment
Lo comment ve rawh le.