( I post chhawng dawn a nih chuan i thu lak na Source hi dah lang zel ang che, Youtube ah chhiar chhuah phal a ni lo)
Kan taksa peng pawimawh tak, kan kal (kidney) hi taksa chhunga bawlhhlotute thliar hrangtu leh thi tifai bertu a ni a. Kal hrisel loh chuan taksa pum a nghawng chhe hma hle. Thau paih kan duh ang bawkin, kan kal hriselna hi kan ngaihpawimawh a tul tak zet a ni.
A hnuaiah hian Kal (Kidney) hrisel nana hriat tur pawimawh te chipchiar takin kan tarlang ang e:
1. Tui in tam tawk (Hydration)
Tui hi kal hriselna hnar a ni. Kan kal hian taksa chhunga "sodium" leh bawlhhlote thliar chhuak turin tui a mamawh em em a ni.
Tui in zat tur: Mi pangngai tan ni khatah tui litre 2 atanga litre 3 vel in a tawk ber.
Kidney Stone lakah: Tui i in tam hian kal-a lung insiam (kidney stones) a veng a, bawlhhlote awlsam takin zungah a chhuah tir thin.
Hriat tur: Tui in tam lutuk (litre 5-6 aia tam) erawh a hlauhawm thei bawk tih hriat tur a ni.
2. Taksa sawizawi leh Rihna thunun
Exercise lak hian taksa peng tin a tichak a, kal tan pawh a tha em em a ni.
Thisen sang lakah: Exercise i lak hian i thisen kal kual (blood circulation) a titha a, thisen sang (blood pressure) a veng a ni. Thisen sang hi kal chhiatna chhan lian ber panni a ni.
Taksa rihna: I thau lutuk hian i kal kha hna a thawh tir hnem bik a, a ti chau hma thin. Chuvangin, rihna vawn hmun hi kal tan a hrisel a ni.
3. Thisen thlum (Diabetes) thunun rawh
Zunthlum (Diabetes) hi khawvel pumah kal chhiatna chhan lian ber (No. 1 cause) a ni.
I taksa-a glucose a tam lutuk hian kan kal-a "filters" (thliar hrangtu) te kha a tichhe thin a.
Zunthlum i neih chuan i thil ei leh i damdawi hmanah fimkhur la, thla 3-6 danah i kal test (KFT/Serum Creatinine) ziah thin rawh.
4. Chi (Salt/Sodium) ei tlem rawh
Chi kan ei tam hian taksaah tui a inkhawl hnem a, chu chuan thisen sang a thlen thin.
Ei zat tur: Ni khatah chi bawkkhawn (te) khat aia tam ei loh a tha.
Processed foods: Ramen (Maggi), Chips, leh thil pack sa hoah hian chi (sodium) a tam em em a, heng hi ei tlem hram rawh.
5. Damdawi ei mai mai loh tur (Painkillers)
Hemi hi Mizote hian kan fimkhur lohna lai tak a ni. Taksa na hlekah "Painkiller" (nachhawkna) kan ei mai thin.
NSAIDs: Aspirin, Ibuprofen, leh Naproxen ang chi nachhawkna leh "Steroid" telna damdawite hi i hman nasat chuan i kal a tichhe thuai thei.
Doctor chawh loh chu nachhawkna ei vak vak loh tur a ni.
6. Zu leh Meizial lakah fimkhur rawh
Heng hi taksa tan chauh ni lovin, kal tan pawh a hlauhawm hle.
Meizial: Meizial i fawh hian kal-a thisen kal kual a tikhawlo a, kal cancer (kidney cancer) neih theihna a tisang hle.
Zu: Zu hian taksa-a tui a ti tlem (dehydration) a, kal hnathawh a tibuai thin.
7. Taksa check-up neih thin
Kal chhiatna hi a in-vawn hma hian hriat a har em em a, a chhiat hnuah chauh a symptom a lang tlangpui thin.
Test pawimawh: Creatinine test leh Zun (Urine) test te hi kum khatah vawi khat tal neih a tha.
I zun a lo fim lohva, a lo sen emaw, a lo phuan (foamy) vak emaw a ni chuan doctor hmuh vat tur a ni.
Tlangpui tawi:
Kal hrisel neih nan hian nundan phung hrisel neih a ngai a ni. Tui in tam, chi ei tlem, leh damdawi ei fimkhur hi a pawimawh ber te an ni. I kal a hrisel chuan i taksa a lo fai a, i nun pawh a nuam thin.
I chhungte zinga zunthlum leh thisen sang nei an awm em? Kal lampang hi a genetic (thlah kalh) ve thei a, chutiang a nih phei chuan fimkhur leh zual a ngai ang.
A tha hle mai
ReplyDelete