( I post chhawng dawn a nih chuan i thu lak na Source hi dah lang zel ang che, Youtube ah chhiar chhuah phal a ni lo)
Hriselna hi sum leh pai ai pawha hlu a ni a, mizo thufing pawhin "Hriselna hi ro hlu ber a ni" a lo tih kha a dik hle. Hun a lo kal zel a, kan nunphung (lifestyle) a lo danglam hlawk hlawk a, hriselna vawn hi thil harsa zawk a lo ni ta. Article-ah hian hriselna leh nunphung vawn thhat dan tlangpui kan thlir dawn a ni.
1. Ei leh In (Nutrition)
Kan thil ei hian kan hriselna thui tak a hril a. Tunlai khawvelah "junk food" leh thil thlum kan uar ta hle a, hei hian natna tam tak min thlen thin.
Chaw thhatna (Balanced Diet): Kan chaw ei hmun thuma thena hmun khat chu thlai hnah hring leh thei a ni tur a ni. Protein, carbohydrate, leh fat te a tawk chauha lak luh thiam a pawimawh.
Tui in tam: Kan taksa hmun li a thena hmun thum hi tui a ni a. Ni khatah tui litre 3-4 tal in tum tur a ni. Tui hian kan taksa chhunga bawlhhlawh (toxins) a tifai thin.
Chini leh chi (Sugar & Salt): Chini leh chi tam lutuk hian zungthlum leh lung natna a thlen hma bik.
2. Taksa Sawizawi (Physical Exercise)
Tunlai chu khawl kan hmang nasa a, kan che tlem ta hle. Taksa sawizawi hi thau vawn nan chauh a ni lo va, kan taksa peng hrang hrang hnathawh titha turin a pawimawh.
Nitina kal: Darkar chanve tal chak deuhva kal hi lung hrisel nan a thha hle.
Thlan chhuah: Taksa atanga thlan a lo chhuah hian kan vun a lo mawiin, kan taksa a lo zangkhai thin.
3. Mut tawk leh Chawlh hahdam (Rest & Sleep)
Mizo hnahthlakte hi kan rinawm a, hna kan thawk rim em em a, mahse mut kan dawt leh thin. Taksa hian insiam thhatna hun a mamawh a, chu chu kan mut hian a thleng thin a ni.
Darkar 7-8 mut: Mi puitling tan zan khatah darkar 7-8 mut a tawk hle.
Screen Time tlem: Mut hma darkar khat velah phone emaw TV emaw en tawh loh tur a ni. Phone eng hian kan mutna tur hormone (melatonin) a tibuai thin.
4. Rilru Hriselna (Mental Wellness)
Taksa chauh a hrisel a tawk lo, rilru a hrisel a ngai. Tunlai khawvelah stress leh anxiety a tam a, rilru hrisel vawn thhat hi hna lian tak a ni.
Stress Management: Nitin kan hnaah kan buai em em a, mahse mahni tana hun thawl (Me-time) neih thin tur a ni. Lehkhabu chhiar, hla ngaihthlak, leh huan thhahte hian rilru a tikuai nuam thin.
Midang nena inpawhna: Mihring chu amaha awm tura siam kan ni lo. Chhungte leh thiante nena inkawm hlim hian hlimna (endorphins) a thlen thin.
5. Zu leh Meizial lakah fihlim
Hriselna tichhe tu langsar ber chu meizial, kuhva, leh zu te hi a ni. Heng hian cancer, lung natna, leh thawkna dawt natna tam tak a thlen thei a ni. Hrisel kan duh a nih chuan heng lakah hian kan fihlim tur a ni.
6. Nunphung (Lifestyle) Thlakna
Hriselna hi ni khat thil thua neih ngawt theih a ni lo va, kan nitin nunphung kan thlak a ngai a ni.
| Nunphung Thha | Nunphung Thhalo |
| Hma taka mut leh hma taka thawh | Zan rei tak thleng men leh tlai taka thawh |
| In lama chaw siam ei | Restaurant-a thau tam tak ei |
| Step-a chhoh | Lift hman reng |
| Tui in tam | Cold drinks leh energy drinks in tam |
Tlangpui Thlirna
Hriselna hi kan kuta awm a ni. Pathianin taksa thha tak min pe a, chu chu kan enkawl a ngai a ni. Ei leh in fimkhur a, taksa sawizawi a, rilru tihlim rengtu kan nih chuan kum upat thlengin kan hrisel thei dawn a ni.
Hriselna hi "Long term investment" a ni a, vawiina i thil ei leh i chet dan hian i nakin hun a hril dawn a ni. Chuvangin, vawiin atang hian i nunphung kha i hriselna atan siamrem tan rawh le.
Hriselna hi sum in a lei theihloh reng a ni. Hriselna i ngai pawimawh theuh ang u.
ReplyDelete